https://aaalandje.nl

De meeste joden deugen

De essentie van het conflict in Israël is iets heel anders dan geloof. En dat komt het westen niet goed uit, betoogt Roy in de eerste AAAlandje special.

Voor veel Europese ouders die in West-Europa leven, maar in de Sovjet-Unie zijn geboren, doet het antisemitisme op straat terugdenken aan de nachtmerrie van vroeger. Daar in die communistische USSR maakten zij vanwege hun joodse afkomst dezelfde haat mee. Ze waren derderangs burgers, zonder recht op zorg en school. Ze stopten hun leven in een tas en vluchtten het land uit, alles achterlatend. Hun kinderen horen in West-Europa nu op straat dezelfde anti-joodse slogans en vrezen het ergste.

Op social media vallen voor- en tegenstanders over elkaar heen om de zwarte piet of bij de Palestijnse terreurgroepen, bij de Israëlische overheid, of bij de religie te leggen, maar dat is echt veel te simpel. Ook in talkshows missen veel deskundigen het punt. De meeste vertrekpunten over het ontstaan van het probleem gaan terug naar 1967 of 1948. De oorzaak een cultuurprobleem is tussen het westen en ‘de rest van de wereld’.

Cultuurprobleem

Het kwam toevallig voorbij bij het opnemen van een podcast over problemen in de Nederlandse testmaatschappij: het geweld in het Midden-Oosten dat overspringt naar steden in West-Europa. Spontaan ontstond een soort van mini-college waarin heel toegankelijk, maar wel kort door de bocht het cultuurprobleem in relatie tot de huidige situatie geduid werd. Eigenlijk een aparte podcast op zich. Daaruit ontstond deze special, over grond, nederzettingen en de jaren ’20.

Overtikken

Uit de reportages op rtv en social media blijkt dat de media een eenzijdig verhaal brengen. Dat doen ze via hun correspondenten die zelden zelf ter plaatste zijn, maar overtikken wat de persbureaus melden. Neem dat niet van mij aan, maar luister naar Joris Luyendijk, zelf jarenlang correspondent in Afrika en het Midden-Oosten. Hij zegt dat in ieder modern conflict elk aspect van die ruzie onder een vergrootglas wordt gelegd, behalve het opereren van de pers. Hij legt ook uit in welke mate wat je ziet georganiseerd is en hoe dat er dan werkt. Het is een ontluisterend verhaal over de werking van de journalistiek, en de macht van de grootste persbureaus ter wereld.

Als je kijkt naar Israël dan heeft het grootste persbureau ter wereld, het AP, daar meer dan 50 mensen zitten. Zoveel hebben ze er in China, India of Rusland niet. En dat is niet uniek aan het AP, want alle grote persbureau’s hebben die focus. Dat zorgt ervoor dat een scheet in Israël of de Palestijnse gebieden meer zendtijd krijgt, dan de 500 doden in het Europese Wit-Rusland of de 230.000 dodelijke (Islamitische) slachtoffers in Jemen.

Screenshot uit The Atlantic, click image for article.

Die mensen die bij persbureaus werken nemen beslissingen over wat wel of niet naar correspondenten wordt gestuurd en wat dus de wereld in gaat. Daar zijn interne statuten voor en daarover wordt vergaderd. De uitkomst van die beslissingen bepaalt het sentiment. Foto’s van een bijeenkomst van Islamitische Jihad op een universiteit in Oost-Jerusalem waar leden en bezoekers de Hitlergroet brengen en waar anti-joodse leuzen worden gescandeerd, halen de persselectie niet. Sterker nog, het ‘nieuws’ wordt samengevat als een ‘studentendemonstratie’ en komt zo in een enkele krant. Voor foto’s en context, en meer voorbeelden moet je bij The Atlantic wezen.

Vol bewondering

Ook interessant in dat daglicht is de manier waarop persbureaus omgaan met humanitaire organisaties. Journalist Philip Gourevitch schrijft daarover in The New Yorker: “We doen vol bewondering bericht over die organisaties” …. “Kritiekloos” … “En geven ze zo een platform dat we geen enkele beursgenoteerde organisatie of overheid zouden geven.” Dat zorgt ervoor dat er heel lang van alles mis kan zijn bij zo’n humanitaire organisatie, maar dat niemand aan de bel trekt.

Luyendijk legt ook ‘de wet van de schaar’ duidelijk uit. Die wet zegt dat als je ergens geen beelden van hebt, het op TV niet werkt en dat je dus ander nieuws moet brengen want anders raak je de kijker kwijt. Het gaat dus niet om het nieuws, maar om het vasthouden van die kijker.

Maar hoe kom je dan aan beelden bij je verhaal als je als journalist op veel plekken niet welkom bent. Israël is stug en kritisch op journalisten, soms zelfs ronduit en openlijk vijandig (weet ik uit ervaring), maar je kunt er wel vrij reizen en met je camera openlijk beelden maken. In andere landen of gebieden, zoals Noord-Korea of Gaza is dat niet mogelijk, want daar kom je als journalist niet in.

Geen stap zonder censor

En als je na veel onderhandelingen en betalingen in gesloten gebieden binnenkomt, dan zet je geen stap zonder begeleiding en neem je geen beeld uit dat gebied mee zonder dat IEDER plaatje gecontroleerd is door de lokale censor. De beste manier om aan beelden te komen is via humanitaire organisaties, want die hebben meer vrijheid om te bewegen.

Zo gaat het dus met berichtgeving uit bijvoorbeeld Gaza: humanitaire organisaties verstrekken door de lokale heerser goedgekeurde beelden aan persbureaus die niet kritisch naar die humanitaire organisaties kijken. En die beelden worden namens het persbureau verspreid met het verhaal dat door een marketingmedewerker van de regering van de Gaza-strook is opgesteld.

Vrij reizen

Maar omdat een journalist vrij kan reizen in Israël en de bezette gebieden zijn er veel verhalen over kolonisten en hun illegale nederzettingen, want daar kunnen ze ze vrij bij en mogen ze alle beelden maken die ze maar willen maken. Dat geldt niet voor de Gaza-strook en daarom zijn er geen verhalen over de illegale wapentransporten en dagelijkse executies.

Maar waarom doen die persbureaus dat?

Omdat er een tweestatenoplossing verkocht moet worden. Niet omdat de lokale bevolking (aan beide kanten) daar warm van wordt, maar omdat het westen het werkelijke probleem niet kan of wil proberen op te lossen: het conflict tussen de natiestaat en nomadische culturen. Het verschil tussen een op bezit gebouwde cultuur, zoals in het westen, en op de natuur gebouwde cultuur.

En dan heb ik het niet alleen over Palestijnse – of Joodse volkeren, maar over veel nomadische stammen die het begrip ‘materieel eigendom’ of ‘vaste plek’ niet kennen. In Europa kunnen we slecht overweg met zigeuners, in Amerika hebben we ruim 100 miljoen oerbewoners afgemaakt vanwege de grond. En delen van Afrika en Azië zijn tot op de dag van vandaag een puinhoop. Omdat kolonialen ooit wat strepen op papier hebben gezet, zonder dat ooit rekening werd gehouden met de reizende volkeren en hun behoeften.

We doen alsof het om mensen gaat

bij het vredesproces

Voor een oplossing moeten we in de spiegel kijken, maar daar zijn we bang voor. We geven de voorkeur aan pappen en nathouden, wat zich in het Midden-Oosten vertaalt naar een ‘vredesproces’. Waarin we beide kanten financieel helpen en bewapenen, eens in de zoveel jaar de doden opruimen en ons medeleven uitspreken. Waarna we de boel weer opbouwen en een partij humanitaire hulpverleners de regio in slingeren. We doen net alsof het daar om mensen gaat. Dat ons proces voorbij gaat aan de rechten van heel veel bewoners van deze planeet staat ons in de weg en negeren we dus.

Maar nu slaat de agressie en geweld tegen Joden over naar de straten in West-Europa. En dat is best interessant, want bloed in de eigen voortuin dwingt het arrogante westen te kijken naar de essentie van het probleem: hebzucht. Daar moet een oplossing voor komen, maar dat gaat vast enige tijd duren. In de tussentijd zullen we wel iets moeten doen aan het geweld tegen mensen die niets kunnen doen aan een labeltje, enkel en alleen opgelegd door een religie die ze vaak zelf niet actief belijden.

Geef een reactie